De Groene Kneusjesbox: 10 à 12 kamerplanten voor €23,95 Bekijk de deal hier!

De Wardiaanse kas: Voorloper van het terrarium

De Wardiaanse kas
Photo by Roan Lavery on Unsplash

In de negentiende eeuw werden er voor het eerst planten en bloemen uit tropische gebieden naar Nederland geëxporteerd. Ze werden hier en in andere Europese landen in kassen van glas en ijzer gezet. Deze kassen werden ook wel Wardiaanse kassen genoemd. De Wardiaanse kas kan je eigenlijk zien als de voorloper van het terrarium zoals wij dat nu kennen. In deze blog lees je meer over de Wardiaanse kas en het ontstaan hiervan.

Wat is een Wardiaanse kas?

Een Wardiaanse kas is een kas gemaakt van glas en ijzer. De kas is ontstaan in 1829 en ontdekt door de Engelse amateur-botanicus Nathaniel Bagshaw Ward. Hij kwam er in dit jaar achter dat varens goed gekweekt konden worden in een gesloten glazen kas. Het zaad ging kiemen en hij zag dat het condens wat overdag op de ramen verscheen ’s avonds weer als vocht de grond in ging. Deze glazen kas was ook nog eens een geweldige oplossing voor de zware luchtvervuiling door fabrieken in die tijd. Het origineel waar Nathaniel Bagshaw Ward mee werkte was een glazen pot.

Hoe werd de Wardiaanse kas zo snel zo populair?

Eigenlijk direct nadat Nathaniel Bagshaw Ward zijn idee had gepubliceerd in 1842 “On the Growth of Plants in Closely Glazed Cases” werd dit idee opgepakt door de media. Tijdschriften schreven erover en tekenden hun ideeën uit over hoe zo’n kas eruit zou moeten komen te zien. Uiteraard geïnspireerd op de toen zo populaire Victoriaanse stijl. Ook metaalbewerkers, schrijnwerkers, glazenmakers en andere handwerkers gingen aan de slag met het uitwerken van deze ideeën.  

Het belang van de kas voor het transport van planten

Al vanaf de 16e eeuw werden er nieuwe planten van over de hele wereld verzameld door Engelse botanici en kwekers. Helaas ging veel planten dood tijdens de lange reizen naar Engeland. Door de uitvinding van de Wardiaanse kas overleefden veel meer planten het transport. In de onderstaande YouTube video wordt er gesproken over de geschiedenis van de Britse Tuinen in de 19e eeuw, uiteraard wordt hierin ook gepraat over de Wardiaanse kas.

Ontwikkeling van de Wardiaanse kas

Het originele ontwerp van Nathaniel Ward was vrij simpel maar door de tijdsgeest veranderde de glazen pot snel in prachtige kassen met uitbundige versieringen. De kassen werden bijvoorbeeld veelhoekig en kregen allerlei mooie ijzeren bewerkingen en stonden bijvoorbeeld op een prachtige bewerkte “poot”. In de Wardiaanse kassen zag je voornamelijk veel exotische varens. Deze exotische varens waren erg populair in die tijd.

Het kameraquarium: De volgende ontdekking van Nathaniel Bagshaw Ward

De volgende ontdekking van Nathaniel Bagshaw Ward werd het kameraquarium. Hierbij kan je denken aan een Wardiaanse kas die voor een deel gevuld was met water, waterplanten en vissen zoals karpers. Op het deel boven het water groeiden varens. Je kan je misschien voorstellen dat het in zo’n kameraquarium vrij vochtig was. Dit is ook de reden waarom varensoorten zoals Hymenophyllum, Trichomanes en Todea varenplanten het hier goed deden.